चालीसा सागर — https://chalisasagar.com
ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ (Hanuman Chalisa in Punjabi — ਦੋਹਾ ਅਤੇ ੪੦ ਚੌਪਾਈਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ ਸਹਿਤ)
ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ — ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਰਿਕਸ, ਅਰਥ ਅਤੇ PDF
Hanuman Chalisa in Punjabi
ਸੰਕਟਮੋਚਨ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਅਪਾਰ ਸ਼ਕਤੀ, ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ — ਹਰ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਆਤਮਿਕ ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਅਭੇਦ ਕਵਚ।
ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ
ਦੋਹਾ ਅਤੇ ੪੦ ਚੌਪਾਈਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ ਸਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਚਰਨ ਸਰੋਜ ਰਜ, ਨਿਜ ਮਨ ਮੁਕਰੁ ਸੁਧਾਰਿ।
ਬਰਨਉਂ ਰਘੁਬਰ ਬਿਮਲ ਜਸੁ, ਜੋ ਦਾਯਕੁ ਫਲ ਚਾਰਿ॥
ਅਰਥ: ਸ਼੍ਰੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਰੂਪੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਦੇ ਉਸ ਨਿਰਮਲ ਯਸ਼ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼—ਚਾਰੋਂ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧੀਹੀਨ ਤਨੁ ਜਾਨਿਕੇ, ਸੁਮਿਰੌਂ ਪਵਨ-ਕੁਮਾਰ।
ਬਲ ਬੁੱਧਿ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇਹੁ ਮੋਹਿਂ, ਹਰਹੁ ਕਲੇਸ਼ ਬਿਕਾਰ॥
ਅਰਥ: ਹੇ ਪਵਨਕੁਮਾਰ! ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਲ ਤੋਂ ਹੀਣ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਬਲ, ਸਦਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ, ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਓ।
ਜੈ ਹਨੁਮਾਨ ਗਿਆਨ ਗੁਣ ਸਾਗਰ।
ਜੈ ਕਪੀਸ ਤਿਹੁਂ ਲੋਕ ਉਜਾਗਰ॥
ਅਰਥ: ਹੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਥਾਹ ਸਾਗਰ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਦਾ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਨਾਲ ਚਾਨਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ-ਰਾਜ ਕਪੀਸ਼ਵਰ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ!
ਰਾਮ ਦੂਤ ਅਤੁਲਿਤ ਬਲ ਧਾਮਾ।
ਅੰਜਨਿ-ਪੁੱਤਰ ਪਵਨਸੁਤ ਨਾਮਾ॥
ਅਰਥ: ਤੁਸੀਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਪਰਮ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਦੂਤ ਅਤੇ ਅਥਾਹ ਬਲ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਾਤਾ ਅੰਜਨੀ ਦੇ ਤਪੱਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ 'ਪਵਨਸੁਤ' ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
ਮਹਾਬੀਰ ਬਿਕਰਮ ਬਜਰੰਗੀ।
ਕੁਮਤਿ ਨਿਵਾਰ ਸੁਮਤਿ ਕੇ ਸੰਗੀ॥
ਅਰਥ: ਹੇ ਅਸੀਮ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬੀਰ ਬਜਰੰਗਬਲੀ! ਤੁਸੀਂ ਖੋਟੀ ਮੱਤ (ਕੁਮਤਿ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਸਦਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਦਾ ਸਾਥ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।
ਕੰਚਨ ਬਰਨ ਬਿਰਾਜ ਸੁਬੇਸਾ।
ਕਾਨਨ ਕੁੰਡਲ ਕੁੰਚਿਤ ਕੇਸਾ॥
ਅਰਥ: ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੂਪ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਤਿ ਮਨਮੋਹਕ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਵਾਲ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਾਥ ਬਜ੍ਰ ਔ ਧੁਜਾ ਬਿਰਾਜੈ।
ਕਾਂਧੇ ਮੂੰਜ ਜਨੇਊ ਸਾਜੈ॥
ਅਰਥ: ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗਦਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਝੰਡੀ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੂੰਜ ਦਾ ਜਨੇਊ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੰਕਰ ਸੁਵਨ ਕੇਸਰੀ ਨੰਦਨ।
ਤੇਜ ਪ੍ਰਤਾਪ ਮਹਾ ਜਗ ਬੰਦਨ॥
ਅਰਥ: ਤੁਸੀਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੁਦ੍ਰਾਵਤਾਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰਰਾਜ ਕੇਸਰੀ ਦੇ ਲਾਡਲੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਅਲੌਕਿਕ ਤੇਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਇੰਨਾ ਮਹਾਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿੱਦਿਆਵਾਨ ਗੁਣੀ ਅਤਿ ਚਾਤੁਰ।
ਰਾਮ ਕਾਜ ਕਰਿਬੇ ਕੋ ਆਤੁਰ॥
ਅਰਥ: ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਅਤਿਅੰਤ ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕੀ ਚਤੁਰ ਹੋ। ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ।
ਪ੍ਰਭੂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਨਿਬੇ ਕੋ ਰਸੀਆ।
ਰਾਮ ਲਖਨ ਸੀਤਾ ਮਨ ਬਸੀਆ॥
ਅਰਥ: ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲੀਲ੍ਹਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਥਾਹ ਅਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੂਕਸ਼ਮ ਰੂਪ ਧਰਿ ਸਿਯਹਿਂ ਦਿਖਾਵਾ।
ਬਿਕਟ ਰੂਪ ਧਰਿ ਲੰਕ ਜਰਾਵਾ॥
ਅਰਥ: ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਸੂਖਮ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਕਰਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਹੰਕਾਰੀ ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਭੀਮ ਰੂਪ ਧਰਿ ਅਸੁਰ ਸੰਹਾਰੇ।
ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਕੇ ਕਾਜ ਸੰਵਾਰੇ॥
ਅਰਥ: ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੀਮ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸੰਵਾਰਿਆ।
ਲਾਯ ਸੰਜੀਵਨ ਲਖਨ ਜਿਆਯੇ।
ਸ਼੍ਰੀਰਘੁਬੀਰ ਹਰਸ਼ਿ ਉਰ ਲਾਯੇ॥
ਅਰਥ: ਤੁਸੀਂ ਦ੍ਰੋਣਾਚਲ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਸੰਜੀਵਨੀ ਬੂਟੀ ਲਿਆ ਕੇ ਮੂਰਛਿਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲਿਆ।
ਰਘੁਪਤੀ ਕੀਨ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਬੜਾਈ।
ਤੁਮ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯ ਭਰਤਹਿ ਸਮ ਭਾਈ॥
ਅਰਥ: ਸ਼੍ਰੀ ਰਘੁਪਤੀ ਜੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅਪਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਕਿ ਹੇ ਹਨੁਮਾਨ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਭਰਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅਤਿਅੰਤ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਹੋ।
ਸਹਸ ਬਦਨ ਤੁਮ੍ਹਰੋ ਜਸ ਗਾਵੈਂ।
ਅਸ ਕਹਿ ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਕੰਠ ਲਗਾਵੈਂ॥
ਅਰਥ: ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਯਸ਼ ਦਾ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲਿਆ।
ਸਨਕਾਦਿਕ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿ ਮੁਨੀਸਾ।
ਨਾਰਦ ਸਾਰਦ ਸਹਿਤ ਅਹੀਸਾ॥
ਅਰਥ: ਸਨਕ, ਸਨੰਦਨ ਆਦਿ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ, ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਮਾਤਾ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਜੀ ਸਾਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਮ ਕੁਬੇਰ ਦਿਗਪਾਲ ਜਹਾਂ ਤੇ।
ਕਬਿ ਕੋਬਿਦ ਕਹਿ ਸਕੈ ਕਹਾਂ ਤੇ॥
ਅਰਥ: ਯਮਰਾਜ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ (ਦਿਗਪਾਲ) ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਕਵੀ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਅਸੀਮ ਕੀਰਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ।
ਤੁਮ ਉਪਕਾਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵਹਿਂ ਕੀਨ੍ਹਾ।
ਰਾਮ ਮਿਲਾਯ ਰਾਜਪਦ ਦੀਨ੍ਹਾ॥
ਅਰਥ: ਤੁਸੀਂ ਸੁਗਰੀਵ ਜੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਨਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦਿਵਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤੁਮ੍ਹਰੋ ਮੰਤ੍ਰ ਬਿਭੀਸ਼ਣ ਮਾਨਾ।
ਲੰਕੇਸ੍ਵਰ ਭਏ ਸਬ ਜਗ ਜਾਨਾ॥
ਅਰਥ: ਤੁਹਾਡੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣੇ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਜੁਗ ਸਹਸ੍ਰ ਜੋਜਨ ਪਰ ਭਾਨੂ।
ਲੀਲ੍ਯੋ ਤਾਹਿ ਮਧੁਰ ਫਲ ਜਾਨੂ॥
ਅਰਥ: ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੋਜਨ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਸੂਰਜ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਬਾਲਪਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਸਮਝ ਕੇ ਇੱਕੋ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਗਲ ਲਿਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਭੂ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਮੇਲਿ ਮੁਖ ਮਾਹੀਂ।
ਜਲਧਿ ਲਾਂਘਿ ਗਏ ਅਚਰਜ ਨਾਹੀਂ॥
ਅਰਥ: ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ (ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ) ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਪਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਅੱਗੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ।
ਦੁਰਗਮ ਕਾਜ ਜਗਤ ਕੇ ਜੇਤੇ।
ਸੁਗਮ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਤੁਮ੍ਹਰੇ ਤੇਤੇ॥
ਅਰਥ: ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਕਠਿਨ ਤੋਂ ਕਠਿਨ ਅਤੇ ਅਸੰਭਵ ਕਾਰਜ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸੁਗਮ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਮ ਦੁਆਰੇ ਤੁਮ ਰਖਵਾਰੇ।
ਹੋਤ ਨ ਆਗਿਆ ਬਿਨੁ ਪੈਸਾਰੇ॥
ਅਰਥ: ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁੱਖ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਸਬ ਸੁਖ ਲਹੈ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਸਰਨਾ।
ਤੁਮ ਰੱਛਕ ਕਾਹੂ ਕੋ ਡਰ ਨਾ॥
ਅਰਥ: ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਿਅਕ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਜਾਂ ਭੈਅ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਆਪਨ ਤੇਜ ਸਮ੍ਹਾਰੋ ਆਪੈ।
ਤੀਨੋਂ ਲੋਕ ਹਾਂਕ ਤੇ ਕਾਂਪੈ॥
ਅਰਥ: ਤੁਹਾਡੇ ਅਸੀਮ ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਕੋ ਗਰਜਣਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਥਰ-ਥਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤ ਪਿਸਾਚ ਨਿਕਟ ਨਹਿਂ ਆਵੈ।
ਮਹਾਬੀਰ ਜਬ ਨਾਮ ਸੁਨਾਵੈ॥
ਅਰਥ: ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਹਾਬੀਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਬੁਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਢੁਕ ਸਕਦੀ।
ਨਾਸੈ ਰੋਗ ਹਰੈ ਸਬ ਪੀਰਾ।
ਜਪਤ ਨਿਰੰਤਰ ਹਨੁਮਤ ਬੀਰਾ॥
ਅਰਥ: ਬੀਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੰਕਟ ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਛੁੜਾਵੈ।
ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚਨ ਧਿਆਨ ਜੋ ਲਾਵੈ॥
ਅਰਥ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਬ ਪਰ ਰਾਮ ਤਪਸਵੀ ਰਾਜਾ।
ਤਿਨ ਕੇ ਕਾਜ ਸਕਲ ਤੁਮ ਸਾਜਾ॥
ਅਰਥ: ਸਾਰੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਰਾਜਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਬੜੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ।
ਔਰ ਮਨੋਰਥ ਜੋ ਕੋਈ ਲਾਵੈ।
ਸੋਈ ਅਮਿਤ ਜੀਵਨ ਫਲ ਪਾਵੈ॥
ਅਰਥ: ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਜੋ ਵੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਮ ਅਤੇ ਅਮਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਾਰੋਂ ਜੁਗ ਪਰਤਾਪ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ।
ਹੈ ਪਰਸਿੱਧ ਜਗਤ ਉਜਿਆਰਾ॥
ਅਰਥ: ਸਤਿਯੁਗ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ—ਚਾਰਾਂ ਜੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਾਧੂ ਸੰਤ ਕੇ ਤੁਮ ਰਖਵਾਰੇ।
ਅਸੁਰ ਨਿਕੰਦਨ ਰਾਮ ਦੁਲਾਰੇ॥
ਅਰਥ: ਤੁਸੀਂ ਸਾਧੂਆਂ, ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਨੇਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ, ਦੁਸ਼ਟ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਪਿਆਰੇ ਲਾਡਲੇ ਹੋ।
ਅਸ਼ਟ ਸਿੱਧੀ ਨਵ ਨਿਧੀ ਕੇ ਦਾਤਾ।
ਅਸ ਬਰ ਦੀਨ੍ਹ ਜਾਨਕੀ ਮਾਤਾ॥
ਅਰਥ: ਤੁਸੀਂ ਅੱਠਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਂ ਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਦਾਤਾ ਹੋ; ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਵਰਦਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਤਾ ਜਾਨਕੀ (ਸੀਤਾ ਜੀ) ਨੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਾਮ ਰਸਾਇਨ ਤੁਮ੍ਹਰੇ ਪਾਸਾ।
ਸਦਾ ਰਹੋ ਰਘੁਪਤੀ ਕੇ ਦਾਸਾ॥
ਅਰਥ: ਰਾਮ-ਭਗਤੀ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪੀ ਰਸਾਇਣ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਦਾਸ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ।
ਤੁਮ੍ਹਰੇ ਭਜਨ ਰਾਮ ਕੋ ਪਾਵੈ।
ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੇ ਦੁਖ ਬਿਸਰਾਵੈ॥
ਅਰਥ: ਤੁਹਾਡੇ ਭਜਨ-ਸਿਮਰਨ ਦੁਆਰਾ ਭਗਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅੰਤ ਕਾਲ ਰਘੁਬਰ ਪੁਰ ਜਾਈ।
ਜਹਾਂ ਜਨਮ ਹਰਿ-ਭਗਤ ਕਹਾਈ॥
ਅਰਥ: ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮਧਾਮ (ਸਾਕੇਤ ਲੋਕ) ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਵੇ ਤਾਂ ਹਰੀ ਦਾ ਪਰਮ ਭਗਤ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਔਰ ਦੇਵਤਾ ਚਿੱਤ ਨ ਧਰਈ।
ਹਨੁਮਤ ਸੇਇ ਸਰਬ ਸੁਖ ਕਰਈ॥
ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾ ਧਰਦਿਆਂ ਵੀ, ਕੇਵਲ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੰਕਟ ਕਟੈ ਮਿਟੈ ਸਬ ਪੀਰਾ।
ਜੋ ਸੁਮਿਰੈ ਹਨੁਮਤ ਬਲਬੀਰਾ॥
ਅਰਥ: ਜੋ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮਹਾਬਲੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਕਟ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਹਨੁਮਾਨ ਗੁਸਾਈਂ।
ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਹੁ ਗੁਰਦੇਵ ਕੀ ਨਾਈਂ॥
ਅਰਥ: ਹੇ ਸੁਆਮੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਦਾ ਹੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ! ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇਵ ਜੀ ਵਾਂਗ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਅਪਾਰ ਕਿਰਪਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ।
ਜੋ ਸਤ ਬਾਰ ਪਾਠ ਕਰ ਕੋਈ।
ਛੂਟਹਿ ਬੰਦਿ ਮਹਾ ਸੁਖ ਹੋਈ॥
ਅਰਥ: ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਸੌ (੧੦੦) ਵਾਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਸੁੱਖ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਯਹ ਪੜ੍ਹੈ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ।
ਹੋਯ ਸਿੱਧੀ ਸਾਖੀ ਗੌਰੀਸਾ॥
ਅਰਥ: ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਨੇਮ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਗਵਾਹ ਖ਼ੁਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ (ਗੌਰੀਸ਼) ਹਨ।
ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਸਦਾ ਹਰਿ ਚੇਰਾ।
ਕੀਜੈ ਨਾਥ ਹਿਰਦੈ ਮਹਿਂ ਡੇਰਾ॥
ਅਰਥ: ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜੀ ਸਦਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਨ। ਹੇ ਮੇਰੇ ਨਾਥ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੱਕਾ ਵਾਸਾ ਬਣਾਓ।
ਪਵਨਤਨਯ ਸੰਕਟ ਹਰਨ, ਮੰਗਲ ਮੂਰਤਿ ਰੂਪ।
ਰਾਮ ਲਖਨ ਸੀਤਾ ਸਹਿਤ, ਹਿਰਦੈ ਬਸਹੁ ਸੁਰਭੂਪ॥
ਅਰਥ: ਹੇ ਪਵਨਪੁੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਸੰਕਟਾਂ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ।
ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦੀ ਅਪਾਰ ਮਹਿਮਾ (Significance of Hanuman Chalisa in Punjabi)
ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਕੋਈ ਬਿਪਤਾ, ਸੰਕਟ ਜਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣ ਡਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਕਟਮੋਚਨ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰਕ ਬਲ ਦੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਰਾਮ ਭਗਤੀ, ਅਗਾਧ ਗਿਆਨ, ਅਥਾਹ ਵਿਵੇਕ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹਨ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ’ਤੇ ਬਜਰੰਗਬਲੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ।
ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਕਵੀ ਗੋਸਵਾਮੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅਵਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਾਲੀ ਚੌਪਾਈਆਂ ਵਾਲਾ ਅਦਭੁਤ ਸਤੋਤਰ ਰਚਿਆ। ਗੁਰੂਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਮਨ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋਹੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਸੀਤਾ-ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਸਮੇਤ ਭਗਤ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਸਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਵਾਲੇ ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਦੋਹੇ ਤੱਕ—ਇਸ ਬਾਣੀ ਦਾ ਹਰੇਕ ਸ਼ਬਦ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਭੇਦ ਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਵੀਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਦੀ ਬੜੀ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੜਾ ਹਨੁਮਾਨ ਮੰਦਰ (ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਤੀਰਥ) ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਿਲੱਖਣ ਲੰਗੂਰ ਮੇਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਲੰਧਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ-ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਘਰ-ਘਰ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਨੇਮ (Recitation Rules & Vidhi)
ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਨੇਮ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
- ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ: ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਆਸਣ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ: ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਊਨੀ ਆਸਣ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਆਸਣ ’ਤੇ ਬੈਠੋ।
- ਜੋਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ: ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅੱਗੇ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਜਾਂ ਚਮੇਲੀ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੰਦੂਰ, ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਭੋਗ ਵਜੋਂ ਬੂੰਦੀ, ਗੁੜ-ਛੋਲੇ, ਚੂਰਮਾ ਜਾਂ ਕੇਲੇ ਭੇਟ ਕਰੋ।
- ਪਾਠ ਦਾ ਕ੍ਰਮ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਘਨਹਰਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰੋ। ਫਿਰ 2 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੋਹੇ, 40 ਚੌਪਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਦੋਹੇ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੋ।
- ਆਰਤੀ ਅਤੇ ਖ਼ਿਮਾ ਯਾਚਨਾ: ਪਾਠ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਆਰਤੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੁੱਲ-ਚੁੱਕ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਖ਼ਿਮਾ ਯਾਚਨਾ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ।
ਪਾਠ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਫਲ (1, 7, 11, 21, 100 ਅਤੇ 108 ਵਾਰ)
- ਰੋਜ਼ਾਨਾ 1 ਵਾਰ ਪਾਠ: ਆਮ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਤਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- 7 ਜਾਂ 11 ਵਾਰ ਪਾਠ: ਅਣਜਾਣੇ ਡਰ, ਘਬਰਾਹਟ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- 21 ਵਾਰ ਪਾਠ: ਮੰਗਲਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਕੰਮ ਦੇ ਸਿੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈ ਕੇ 21 ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- 100 ਵਾਰ ਪਾਠ (ਸ਼ਤ ਬਾਰ ਪਾਠ): ਚਾਲੀਸਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਲਿਖਿਆ ਹੈ—“ਜੋ ਸਤ ਬਾਰ ਪਾਠ ਕਰ ਕੋਈ, ਛੂਟਹਿ ਬੰਦਿ ਮਹਾ ਸੁਖ ਹੋਈ”। ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ, ਅਦਾਲਤੀ ਝਗੜੇ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਬੋਝ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ 100 ਵਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਮਤਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
- 108 ਵਾਰ ਮਹਾਪਾਠ: ਸਾੜ੍ਹਸਤੀ, ਢਈਆ, ਰਾਹੂ-ਕੇਤੂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ 108 ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਮਹਾਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਪਾਠ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਲਾਭ (Benefits of Recitation)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭ:
- ਡਰ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਬੁਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ: “ਭੂਤ ਪਿਸਾਚ ਨਿਕਟ ਨਹਿਂ ਆਵੈ, ਮਹਾਬੀਰ ਜਬ ਨਾਮ ਸੁਨਾਵੈ”—ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ: “ਨਾਸੈ ਰੋਗ ਹਰੈ ਸਬ ਪੀਰਾ, ਜਪਤ ਨਿਰੰਤਰ ਹਨੁਮਤ ਬੀਰਾ”—ਲਗਾਤਾਰ ਨਾਮ ਜਾਪ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨਰੋਆ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਕਠਿਨ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਲ ਹੋਣਾ: “ਦੁਰਗਮ ਕਾਜ ਜਗਤ ਕੇ ਜੇਤੇ, ਸੁਗਮ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਤੁਮ੍ਹਰੇ ਤੇਤੇ”—ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਔਖਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: “ਬਲ ਬੁੱਧਿ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇਹੁ ਮੋਹਿਂ, ਹਰਹੁ ਕਲੇਸ਼ ਬਿਕਾਰ”—ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇਕਾਗਰਤਾ, ਚੰਗੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
- ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ: ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਤਾਂ ’ਤੇ ਸ਼ਨੀਦੇਵ ਸਦਾ ਮਿਹਰਬਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੋਤਰ (Related Devotional Texts)
ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਪੂਰਨ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਲੀਸਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:
- ਸ਼੍ਰੀ ਬਜਰੰਗ ਬਾਣ (Bajrang Baan in Hindi) — ਘੋਰ ਸੰਕਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਚੂਕ ਰਾਮਬਾਣ ਕਵਚ।
- ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ ਹਨੁਮਾਨ ਅਸ਼ਟਕ (Sankat Mochan Hanuman Ashtak) — ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਅੱਠ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬੋਲ।
- ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਆਰਤੀ (Hanuman Aarti) — ਆਰਤੀ ਕੀਜੈ ਹਨੁਮਾਨ ਲਲਾ ਕੀ।
- ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚਾਲੀਸਾ (Ram Chalisa) — ਮਰਿਆਦਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ।
- ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਚਾਲੀਸਾ (Shiv Chalisa) — ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੂਪ ਭਗਵਾਨ ਭੋਲੇਨਾਥ ਦੀ ਬਾਣੀ।
- ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਨੀ ਚਾਲੀਸਾ (Shani Chalisa) — ਸ਼ਨੀਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ।
- ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਚਾਲੀਸਾ (Ganesh Chalisa) — ਵਿਘਨਹਰਤਾ ਗਣਪਤੀ ਬੱਪਾ ਦੀ ਚਾਲੀਸਾ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQs)
प्र.ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਸਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ 1 ਤੋਂ 3 ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਕਟ ਦੇ ਨਿਵਾਰਨ ਜਾਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 7, 11, 21 ਜਾਂ 108 ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਅਲੌਕਿਕ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
प्र.ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ?
ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦਿਨ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਚਮੇਲੀ ਦੇ ਤੇਲ ਜਾਂ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬਾਲ ਕੇ, ਸਿੰਦੂਰ ਅਤੇ ਗੁੜ-ਛੋਲੇ ਜਾਂ ਬੂੰਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾੜ੍ਹਸਤੀ, ਢਈਆ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦੋਸ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
प्र.ਕੀ ਔਰਤਾਂ/ਬੀਬੀਆਂ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਹਾਂ, ਬਿਲਕੁਲ। ਔਰਤਾਂ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਿੰਗ ਭੇਦਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
प्र.ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬੜਾ ਹਨੁਮਾਨ ਮੰਦਰ (ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ) ਅਤੇ ਲੰਗੂਰ ਮੇਲੇ ਦੀ ਕੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ?
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ 'ਬੜਾ ਹਨੁਮਾਨ ਮੰਦਰ' ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੌਰਾਨ ਲਵ-ਕੁਸ਼ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬਰੋਟੇ (ਵੜ ਦੇ ਰੁੱਖ) ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਇਤਿਹਾਸਕ 'ਲੰਗੂਰ ਮੇਲਾ' ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੱਚੇ ਲੰਗੂਰ ਦਾ ਵੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁੱਖਣਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
प्र.ਰੋਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕਸ਼ਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਚੌਪਾਈ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਦਰਦਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕਸ਼ਟਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ 'ਨਾਸੈ ਰੋਗ ਹਰੈ ਸਬ ਪੀਰਾ, ਜਪਤ ਨਿਰੰਤਰ ਹਨੁਮਤ ਬੀਰਾ' — 25ਵੀਂ ਚੌਪਾਈ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 108 ਵਾਰ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਗੁਣਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
प्र.ਡਰ, ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਬੁਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਚੌਪਾਈ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੀਏ?
ਮਨ ਦੇ ਅਣਜਾਣੇ ਡਰ, ਬੁਰੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਲਈ 'ਭੂਤ ਪਿਸਾਚ ਨਿਕਟ ਨਹਿਂ ਆਵੈ, ਮਹਾਬੀਰ ਜਬ ਨਾਮ ਸੁਨਾਵੈ' — 24ਵੀਂ ਚੌਪਾਈ ਦਾ ਜਾਪ ਇੱਕ ਅਭੇਦ ਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
प्र.ਕੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ PDF ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਚਾਲੀਸਾ ਸਾਗਰ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸਰਲ ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ ਵਾਲਾ ਸੁੰਦਰ A4 ਪ੍ਰਿੰਟਯੋਗ PDF ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
📄 ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ PDF ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ
ਨਿੱਤ ਨੇਮ ਲਈ ਉੱਚ ਕੁਆਲਿਟੀ ਪ੍ਰਿੰਟਯੋਗ PDF (ਦੋਹਾ ਅਤੇ ੪੦ ਚੌਪਾਈਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ ਸਹਿਤ)